Ngành thép Việt Nam đang ghi nhận những tín hiệu tăng trưởng tích cực trong những tháng đầu năm 2026. Tuy nhiên, trước áp lực cạnh tranh toàn cầu, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng và yêu cầu chuyển đổi xanh ngày càng khắt khe, việc củng cố công tác phòng vệ thương mại nội địa được xem là một trong những giải pháp chiến lược nhằm bảo vệ sản xuất trong nước và nâng cao sức cạnh tranh của ngành thép trong giai đoạn phát triển mới.
Ngành thép Việt Nam duy trì đà tăng trưởng tích cực
Theo số liệu từ Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), thị trường thép trong 5 tháng đầu năm 2026 tiếp tục ghi nhận nhiều điểm sáng với sản lượng thép thô đạt 12,553 triệu tấn, tăng 26,8% so với cùng kỳ năm 2025. Sản lượng thép thành phẩm đạt 14,91 triệu tấn, tăng 14,5%, trong khi lượng tiêu thụ các sản phẩm thép đạt 14,93 triệu tấn, tăng 12,9%.
Những con số trên cho thấy quy mô sản xuất của ngành thép Việt Nam đang tiếp tục được mở rộng theo hướng đồng bộ và hiện đại, từng bước nâng cao năng lực tự chủ trong chuỗi cung ứng công nghiệp toàn cầu. Theo VSA, sản phẩm thép Việt Nam hiện đã có mặt tại hơn 40 thị trường trên thế giới.
Trải qua hơn 25 năm phát triển, ngành thép Việt Nam đã chuyển mình mạnh mẽ từ một nền sản xuất quy mô nhỏ thành một trong những trung tâm sản xuất thép lớn của khu vực Đông Nam Á. Năm 2025, Việt Nam đứng thứ 30 thế giới về sản lượng thép, với sản lượng thép thô đạt khoảng 24,5 – 24,7 triệu tấn và thép thành phẩm đạt 30,7 triệu tấn.
Thị trường thép trong 5 tháng đầu năm 2026 tiếp tục ghi nhận nhiều điểm sáng với sản lượng thép thô đạt 12,553 triệu tấn, tăng 26,8% so với cùng kỳ năm 2025
Ngành thép đối mặt nhiều thách thức mang tính toàn cầu
Mặc dù tăng trưởng tích cực, ngành thép Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn.
Chủ nghĩa bảo hộ và áp lực phòng vệ thương mại
Theo ông Đinh Quốc Thái, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Thép Việt Nam, tình trạng dư thừa công suất thép toàn cầu đang kéo theo làn sóng bảo hộ tại nhiều thị trường xuất khẩu trọng điểm. Các doanh nghiệp thép Việt Nam liên tục đối diện với các vụ điều tra phòng vệ thương mại và nhiều rào cản thuế quan từ các thị trường lớn như Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu.
Áp lực chuyển đổi xanh và mục tiêu Net Zero
Bên cạnh những rào cản thương mại, ngành thép cũng đang chịu sức ép lớn từ yêu cầu giảm phát thải khí nhà kính. Các cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) được áp dụng tại nhiều quốc gia phát triển đang trở thành điều kiện bắt buộc để duy trì năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Các cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) được áp dụng tại nhiều quốc gia.
Phụ thuộc nguồn nguyên liệu nhập khẩu
Một thách thức khác của ngành thép là sự phụ thuộc đáng kể vào các nguyên liệu đầu vào như quặng sắt, than mỡ và thép phế nhập khẩu. Điều này khiến chi phí sản xuất trong nước dễ bị ảnh hưởng bởi những biến động của thị trường nguyên liệu thế giới.
Củng cố phòng vệ thương mại nội địa để bảo vệ sản xuất trong nước
Tại Hội thảo “Công nghiệp vật liệu và Công nghiệp cơ khí, chế tạo Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới”, ông Đinh Quốc Thái nhấn mạnh việc nâng cao năng lực ứng phó với các vụ kiện quốc tế và tăng cường công tác phòng vệ thương mại nội địa là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ doanh nghiệp thép trong nước trước sức ép cạnh tranh ngày càng lớn.
Việc xây dựng các công cụ phòng vệ thương mại hiệu quả không chỉ góp phần bảo vệ sản xuất trong nước mà còn tạo nền tảng để ngành thép Việt Nam phát triển ổn định, bền vững trong dài hạn.
5 giải pháp chiến lược nâng cao nội lực ngành thép
Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, Hiệp hội Thép Việt Nam đã đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm:
Phát triển ngành thép theo hướng xanh và bền vững
Ngành thép đặt mục tiêu chuyển đổi 55% công nghệ sang hướng xanh từ năm 2026, phù hợp với cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero).
Hoàn thiện chuỗi giá trị thép nội địa
Đẩy mạnh xây dựng chuỗi giá trị khép kín từ thượng nguồn đến hạ nguồn nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, đáp ứng nhu cầu của ngành cơ khí chế tạo và nhiều lĩnh vực kinh tế khác.
Đổi mới công nghệ luyện kim phát thải thấp
Thúc đẩy đầu tư vào các công nghệ luyện kim tiên tiến, hướng tới mô hình sản xuất thép phát thải thấp hoặc không phát thải nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi xanh toàn cầu.
Tăng cường năng lực phòng vệ thương mại
Nâng cao khả năng ứng phó với các vụ kiện thương mại quốc tế, đồng thời củng cố hệ thống phòng vệ thương mại trong nước để bảo vệ ngành sản xuất thép Việt Nam.
Gắn phát triển ngành thép với an ninh kinh tế quốc gia
Định vị chiến lược phát triển ngành thép trong mối liên kết với mục tiêu bảo đảm an ninh kinh tế và nâng cao năng lực tự chủ công nghiệp của Việt Nam.
Ngành thép Việt Nam đứng trước cơ hội bứt phá
Theo đại diện Hiệp hội Thép Việt Nam, điều quan trọng hiện nay không chỉ là xác lập mục tiêu phát triển mà còn là việc xây dựng và triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua áp lực cạnh tranh quốc tế ngày càng gia tăng.
Với nền tảng sản xuất ngày càng hiện đại, năng lực tự chủ được cải thiện cùng định hướng phát triển xanh và bền vững, ngành thép Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục khẳng định vị thế trên bản đồ thép thế giới, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển công nghiệp quốc gia trong giai đoạn mới.
